Wanneer ons oor te veel skermtyd praat, moet ons onthou dat die gevolge nie by alle kinders dieselfde is nie. Dit hang onder meer af van die kind se ouderdom, die tipe inhoud, die tyd van die dag, die hoeveelheid gebruik en wat die skermtyd in die kind se lewe vervang.
Die grootste probleem is dikwels nie net wat die kind op die skerm doen nie, maar ook wat die kind nié meer doen nie.
1.1 Die ontwikkeling van taal
Jong kinders leer taal deur menslike interaksie.
Hulle luister na volwassenes, kyk na gesigsuitdrukkings, boots klanke na, vra vrae en leer om beurte te neem wanneer hulle praat.
Dink aan ’n tweejarige wat na ’n hond wys.
Die volwassene sê: “Kyk, daar is ’n hond! Die hond hardloop. Hoor jy hoe blaf hy?”
Die kind hoor nuwe woorde, verbind taal met die werklike wêreld en kry die geleentheid om te reageer.
Wanneer ’n skerm egter gereeld die plek van hierdie interaksie inneem, kan daar minder geleenthede vir gesprek, woordeskatontwikkeling en gedeelde aandag wees.
Kinders leer taal nie net deur woorde te hoor nie; hulle leer deur woorde te gebruik.
1.2 Aandag en konsentrasie
Baie digitale speletjies en video’s bied vinnige veranderinge, helder kleure, klanke, belonings en voortdurende nuwe prikkels.
Die kind hoef dikwels nie lank te wag voordat iets interessants gebeur nie.
In die werklike wêreld werk dinge anders. Om ’n legkaart te voltooi, ’n storie te volg, ’n moeilike woord te lees of ’n wiskundeprobleem op te los, vereis dat ’n kind vir ’n tyd lank by dieselfde taak bly.
Indien kinders gewoond raak aan voortdurende vermaak en onmiddellike belonings, kan stadiger take vir hulle minder aantreklik voel.
Ons wil hê kinders moet leer om:
- te luister sonder om voortdurend afgelei te word;
- ’n taak te voltooi, selfs wanneer dit moeilik raak;
- te wag vir ’n beurt;
- probleme stap vir stap op te los;
- selfstandig aan ’n aktiwiteit te werk;
- verbeelding te ontwikkel.
Hierdie vaardighede ontwikkel deur oefening in die daaglikse lewe, nie net deur digitale aktiwiteite nie.
1.3 Fisieke ontwikkeling en sensoriese ervarings
Kinders se liggame is ontwerp om te beweeg en hul omgewing te verken.
Hulle moet hardloop, klim, spring, swaai, balanseer, voorwerpe optel en met verskillende teksture eksperimenteer.
Hierdeur ontwikkel hulle onder meer groot- en fynmotoriese vaardighede, balans, liggaamsbewustheid en ruimtelike begrip.
Wanneer skermtyd baie van die dag se beskikbare tyd inneem, kan daar minder tyd oorbly vir hierdie ervarings.
Dink aan die verskil tussen:
- ’n kind wat op ’n skerm na ’n bal kyk wat rol; en
- ’n kind wat self ’n bal gooi, hardloop om dit te haal en leer hoe hard om te skop.
Die tweede kind gebruik sy oë, spiere, balans, aanraking, ruimtelike oriëntasie en probleemoplossingsvaardighede tegelyk.
Dieselfde geld vir sandspel, wateraktiwiteite, klei, bouwerk, klimrame en buitespel.
Vir jong kinders is beweging nie bloot ’n pouse tussen leeraktiwiteite nie. Beweging en sensoriese ervaring is deel van die leerproses self.

